{"id":6698,"date":"2020-01-30T08:03:42","date_gmt":"2020-01-30T08:03:42","guid":{"rendered":"https:\/\/sadilar.org\/digitale-geesteswetenskappe\/"},"modified":"2023-08-24T14:57:11","modified_gmt":"2023-08-24T14:57:11","slug":"digitale-geesteswetenskappe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sadilar.org\/en\/digitale-geesteswetenskappe\/","title":{"rendered":"Digitale geesteswetenskappe: \u0149 saak van doen \u00e9n dink"},"content":{"rendered":"

Author: Benito Trollip<\/a>\u00a0(SADiLaR Afrikaans Researcher)\u00a0<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Updated version<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Short summary and English title:<\/span><\/strong>
Digital humanities: A case of doing and thinking<\/span><\/strong>
In this piece questions are raised pertaining to how digital humanities (DH) is approached in\u00a0<\/span>general and in the Afrikaans research community specifically. It should be an important\u00a0<\/span>consideration to think about the interaction between the digital and the humane when\u00a0<\/span>undertaking a DH-project. An appeal is made to think and converse about digital\u00a0<\/span>methodologies before they are applied to humanities research.\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Digitale humaniora is \u0149 saak van doen \u00e9n dink<\/span><\/strong><\/p>\n

Digitale humaniora [1] , beter bekend as Digital Humanities (hierna DH), is \u0149 vangnetbegrip wat\u00a0<\/span>gebruik word vir studies waarin elemente van onder andere rekenaarwetenskap en\u00a0<\/span>geesteswetenskap ingespan word. Volgens Dobson (2019:1) is DH \u0149 begrip wat vroeg in die\u00a0<\/span>een-en-twintigste eeu ontstaan het om \u0149 klomp nieverbandhoudende strategie\u00eb en\u00a0<\/span>benaderings bymekaar te bring te midde van die toenemende digitale transformasie van die\u00a0<\/span>alledaagse lewe en werk van geesteswetenskaplikes. Algemene voorbeelde van DH is\u00a0<\/span>kunsmatige intelligensie soos Windows se Cortana of Google Translate. Taalstudies waarin\u00a0<\/span>teks deur middel van sagteware of rekenaarkode ingesamel en verwerk word, is ook\u00a0<\/span>voorbeelde van DH. Dieselfde geld vir letterkundige studies waarin skrywers se werke deur\u00a0<\/span>middel van rekenaarmatige metodes ondersoek word. In hierdie gedagtestuk word vrae oor\u00a0<\/span>die aard en toepassing van DH in die algemeen en in Afrikaans kortliks geopper en\u00a0<\/span>bespreek.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0149 Onlangse publikasie wat \u0149 kritiese blik op DH werp, is Dobson se Ciritcal Digital\u00a0<\/span>Humanities: The Search for a Methodology (2019). Hy maak \u0149 saak uit vir \u0149 terugkeer na\u00a0<\/span>selfkritiek en ook vir \u0149 kritiese ingesteldheid teenoor die metodes wat gebruik word in DH.\u00a0<\/span>Vir my het hierdie publikasie \u0149 bewustheid geskep van DH se veelvlakkige aard \u2013 oftewel\u00a0<\/span>die veelvlakkige aard wat dit behoort te h\u00ea. Een insig wat ek uit die boek gekry het, is dat\u00a0<\/span>sagteware of enige kode wat ons gebruik nie so objektief is soos wat ons onsself oortuig dit\u00a0<\/span>is nie. \u0149 Ideaal in sommige benaderings tot hedendaagse geesteswetenskaplike navorsing\u00a0<\/span>blyk te wees om die geesteswetenskappe minder subjektief en minder afhanklik van die\u00a0<\/span>interpretasie van die wetenskaplike se kritiese blik te maak. Komputasionele en wiskundige\u00a0<\/span>metodologie\u00eb wil voorkom as maniere waarop navorsers of rolspeler poog om hul\u00a0<\/span>geesteswetenskaplike werk gedeeltelik van hul subjektiewe interpretasie te stroop.\u00a0<\/span>Uiteindelik is sagteware, rekenaarkode en formules gemaak deur persone met \u0149 sekere\u00a0<\/span>w\u00eareldbeskouing wat gekies het om sekere goed in te sluit en ander goed uit te sluit toe\u00a0<\/span>hulle die sagteware ontwikkel het. Alles gaan met bepaalde vooroordele en uitsluitings\u00a0<\/span>gepaard en \u0149 bewustheid en kritiese ingesteldheid daaroor is nodig in DH. So \u0149\u00a0<\/span>ingesteldheid sal veral geloofwaardigheid verleen aan argumente dat geesteswetenskappe\u00a0<\/span>digitaal m\u00f3\u00e9t word. Om krities te wees oor die metodes wat jy gebruik, is nie dieselfde as om\u00a0<\/span>negatief of afkeurend daaroor te wees nie. \u0149 Erkenning van tekortkominge is uiteindelik\u00a0<\/span>voordelig vir die algehele wetenskaplike agenda en bied ander die geleentheid om voort te\u00a0<\/span>bou op jou werk. Dobson se boek is broodnodige leesstof vir enige geesteswetenskaplike\u00a0<\/span>wat reeds deel is van die DH-w\u00eareld of selfs op hierdie stadium net daaroor wonder.\u00a0<\/span><\/p>\n

DH is lank nog nie \u0149 gevestigde begrip in die Afrikaanse navorsingsgemeenskap nie, altans\u00a0<\/span>nie tot so \u0149 mate dat dit uit die titels of opsommings van akademiese bydraes blyk nie. Dit\u00a0<\/span>wil nie s\u00ea dat navorsers of rolspelers nie DH-elemente in hulle werk het nie, dit word bloot\u00a0<\/span>nie so ge\u00ebtiketteer nie. Vrae wat in toekomstige gesprekke oor DH onder belanghebbendes\u00a0<\/span>bespreek behoort te word, sluit die volgende onversadigde lys in:<\/span>
\u00a0 \u00a0(1) Wat kan die redes wees waarom DH nog nie ingeburger is in die Afrikaanse<\/span>
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 navorsingsgemeenskap nie?<\/span>
\u00a0 \u00a0(2) Wat is die mate van gesprekvoering tussen studente, akademici en ander rolspelers<\/span>
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 oor DH in geesteswetenskappedepartemente?<\/span>
\u00a0 \u00a0(3) Tot watter mate word die konseptuele invloed van DH met belanghebbende<\/span>
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 bespreek alvorens DH-metodes aan hulle gedemonstreer word?\u00a0<\/span><\/p>\n

Ek wil hierdie opiniestuk afsluit met die voorstel dat daar baie meer gesprekvoering tussen\u00a0<\/span>rolspelers behoort plaas te vind. Dit moet in gedagte gehou word dat DH meer behoort te\u00a0<\/span>wees as die afdwing van \u0149 rekenaarmatige regime op die geesteswetenskappe vir redes\u00a0<\/span>soos befondsing en relevansie, aangesien dit eintlik bydra tot \u0149 afname in die legitimiteit van\u00a0<\/span>die navorsing as die metodes nie krities gemotiveer word nie. Die konseptuele invloed van\u00a0<\/span>digitale metodologie\u00eb op geesteswetenskaplike vraagstukke behoort indringende aandag te\u00a0<\/span>geniet. Die groot ideaal (volgens sommiges) om \u0149 objektiewer geesteswetenskappe te\u00a0<\/span>vestig, sal aandag moet geniet. Is dit nodig? Moet die kritiese blik van die persoon wat die\u00a0<\/span>navorsing doen, gestil word? Is daar nie \u0149 inherente subjektiwiteit teenwoordig in\u00a0<\/span>geesteswetenskaplike werk nie? Is die kritiese opinies en argumente van\u00a0<\/span>geesteswetenskaplikes nie \u0149 kardinale deel van wat hul werk van ander wetenskaplikes s\u2019n\u00a0<\/span>onderskei nie?\u00a0<\/span><\/p>\n

Vrywaring: Die uitsprake gemaak in hierdie blog is di\u00e9 van die skrywer en die insigte of\u00a0<\/span><\/em>wanopvattings voortspruitend is sy eie. Die huidige weergawe van die blog is \u0149 bygewerkte\u00a0<\/strong><\/span><\/em>weergawe<\/strong> van die oorspronklike wat op 6 Februarie 2020 verskyn het.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n

Notas<\/span><\/strong><\/p>\n

[1] \u0149 Ander begrip wat al in Afrikaans gebruik is om na digitale humaniora te verwys, is\u00a0<\/span>digitale geesteswetenskappe wat deur Senekal (2011) gebruik is. Digitale humaniora\u00a0<\/span>is in \u0149 webblog wat op YouTube gevind kan word by<\/span>
https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=A_NJfnAYYUk&amp;feature=youtu.be<\/a> gebruik, asook\u00a0<\/span>in Greyling (2017).\u00a0<\/span><\/p>\n

Bronnelys\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Dobson, James E. 2019. Critical digital humanities: The search for a methodology. Illinois:\u00a0<\/span>Illinois Press.\u00a0<\/span><\/p>\n

Greyling, F. 2017. Plekspesifieke digitale literatuur: samespel en wisselwerking in nuwe\u00a0<\/span>kontekste. LitNet Akademies, 14(2):147-189. Beskikbaar by:<\/span>
https:\/\/journals.co.za\/docserver\/fulltext\/litnet_v14_n2_a6.pdf?expires=1582181189&amp;id=id&amp;a<\/span><\/a>ccname=guest&amp;checksum=7952611AEBA0D4DE34564B36129AC76E<\/a>. Besoek op 20\u00a0<\/span>Februarie 2020.\u00a0<\/span><\/p>\n

Senekal, B.A. 2011. Die digitalisering van NALN se knipselversameling: Die bemiddeling van\u00a0<\/span>21steeeuse navorsing in die Afrikaanse letterkunde. LitNet Akademies, 8(2):46-65.\u00a0<\/span>Beskikbaar by: https:\/\/journals.co.za\/docserver\/fulltext\/litnet\/8\/2\/litnet_v8_n2_a3.pdf?expires<\/a><\/span>=1573202367&amp;id=id&amp;accname=guest&amp;checksum=573159D761F506A3F333DE418C89D21<\/span><\/a>7.<\/a> Besoek op 8 November 2019.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Author: Benito Trollip\u00a0(SADiLaR Afrikaans Researcher)\u00a0 Updated version Short summary and English title:Digital humanities: A case of doing and thinkingIn this piece questions are raised pertaining to how digital humanities (DH) is approached in\u00a0general and in the Afrikaans research community specifically. It should be an important\u00a0consideration to think about the interaction between the digital and the […]<\/p>\n","protected":false},"author":246,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[741],"tags":[],"class_list":["post-6698","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogs"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/246"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6698"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6852,"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6698\/revisions\/6852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sadilar.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}